Zo maak je aantekeningen tijdens het lezen

Waarom notities meer opleveren dan alleen markeren

Markeren gaat snel en voelt als werk. Maar een markering legt alleen vast dat een passage je deed stilstaan, niet waarom. Sla een boek open dat je een jaar geleden hebt gemarkeerd en de gele strepen lezen als de keuzes van iemand anders: je ziet wat ertoe deed, niet wat je toen dacht.

Een notitie dicht dat gat. Om er een te schrijven moet je bepalen wat de passage voor jou betekent, en dat is op zich al een kleine daad van begrip. En het laat een spoor achter waar je later iets mee kunt: een vraag om te beantwoorden, een argument om te toetsen, een verband met een ander boek. Markeringen vertellen je waar je moet kijken. Notities vertellen je wat je daar vond.

Dat betekent niet dat je moet stoppen met markeren. Markeer gerust tijdens het lezen; voeg dan bij de passages die er echt toe doen een regel van jezelf toe.

Een citaat en een notitie zijn verschillende dingen

Een citaat zijn de woorden van de auteur, precies overgenomen, met het paginanummer zodat je het terugvindt. Een notitie is jouw gedachte: waar de passage je aan deed denken, waar je het niet mee eens bent, wat je ermee wilt. Ze horen bij elkaar, maar ze zijn niet van dezelfde soort, en als je ze door elkaar haalt, krijg je problemen.

Lopen de twee in één blok tekst door elkaar, dan is maanden later moeilijk te zeggen welke woorden van de auteur waren en welke van jou. Je citeert dan misschien jezelf alsof je het boek was, of je herinnert je verkeerd wat de auteur echt zei. Houd ze gescheiden en koppel elke notitie aan het citaat dat haar opriep.

Wat je in een notitie schrijft

De meeste notities die blijven, zijn van een van vier soorten. Je hebt ze niet allemaal nodig voor elk boek; kies wat vanzelf gaat.

Vragen

Waarom gaat de auteur hiervan uit? Wat als het niet klopt? Een vraag is de nuttigste notitie die je kunt achterlaten, want als je erop terugkomt, vraagt ze je opnieuw na te denken in plaats van alleen te knikken.

Tegenwerpingen

Lijkt iets niet te kloppen, zeg dat dan, en zeg waarom. Het oneens zijn met een boek is een manier om het serieus te nemen, en argumenten waar je tegenin ging, onthoud je meestal het best.

Verbanden

Doet een idee je denken aan een ander boek, een gesprek of je eigen werk, schrijf het verband dan op. Ideeën die met andere ideeën verbonden zijn, vind je makkelijker terug, in je geheugen en op papier.

Eén regel per hoofdstuk

Schrijf aan het eind van elk hoofdstuk één zin: wat er gebeurde, of wat de auteur betoogde, zoals je het aan een vriend zou vertellen. Twintig van die zinnen vormen een samenvatting van het hele boek die je zelf hebt geschreven.

Wanneer je schrijft: meteen of aan het eind

Er zijn twee goede momenten, en ze doen verschillend werk. Op het moment zelf vangen een snelle markering en een paar woorden een reactie terwijl die vers is. Aan het eind van een sessie maken een paar minuten schrijven van die markeringen notities die volgend jaar nog steeds kloppen.

Breekt stoppen om te schrijven de betovering, vooral bij een roman, markeer de passage dan gewoon en lees door. Als je het boek weglegt, loop je langs wat je hebt gemarkeerd en voeg je een zin toe bij de twee of drie die er nog toe doen. De rest mag gewoon een markering blijven.

Wat je ook kiest, houd de notities kort. Een notitie die je echt schrijft, is beter dan een perfecte die je blijft uitstellen.

Methodes voor papier, e-books en luisterboeken

Papier

De kantlijn is het eenvoudigste notitieboek dat er bestaat: een streep naast de passage, een woord of een vraag ernaast. Schrijf je liever niet in het boek, gebruik dan kleine plakbriefjes en laat ze uit de pagina steken. Voor passages die je wilt bewaren als het boek terug moet naar de bibliotheek: fotografeer de pagina en schrijf je notitie terwijl je nog weet waarom.

E-books

Markeren is op een scherm zo makkelijk dat het verleidelijk is om alles te markeren. Met de meeste e-readers kun je een notitie aan een markering toevoegen en ze allemaal exporteren of delen als je klaar bent. Doe dat, kort de lijst in tot de passages die ertoe doen en voeg bij elke een eigen zin toe.

Luisterboeken

Je handen zijn vaak bezig, dus houd het licht. Zet op het moment zelf een bladwijzer en voeg een gesproken of getypte notitie van één regel toe: een paar woorden zijn genoeg om je later te vertellen waarom je stopte. Zit je weer aan een bureau, maak van de beste dan echte notities.

Fictie en non-fictie

Bij non-fictie lonen notities over de redenering. Leg de belangrijkste stellingen van de auteur vast en het sterkste bewijs voor elk, en schrijf je vragen en bezwaren ernaast. Kun je het betoog na afloop in een paar zinnen samenvatten, dan heb je het boek.

Fictie vraagt een lichtere hand. Noteer de namen van personages als ze voor het eerst opduiken, zinnen die je raakten en momenten waar je naar terug wilt. Schrijf aan het eind een paar zinnen over waar het boek onder de plot eigenlijk over ging. Dat wil je over een jaar nog weten, niet de volgorde van de gebeurtenissen.

Je notities later herhalen

Notities die je nooit meer bekijkt, zijn een dagboek, geen geheugensteun. Probeer de dag nadat je een boek hebt uitgelezen, voordat je je notities openslaat, de drie hoofdideeën uit je hoofd op te schrijven. Lees daarna je citaten en notities door en kijk wat je gemist hebt.

Kom er een week en een maand later op terug, en een jaar later nog eens. Elke keer eerst ophalen, dan pas controleren. Waarom dit werkt, lees je in Zo onthoud je wat je leest.

Vragen