Jak robić notatki podczas czytania

Dlaczego notatki są lepsze niż same zakreślenia

Zakreślanie jest szybkie i daje poczucie pracy. Ale zakreślenie zapisuje tylko to, że fragment Cię zatrzymał. Nie zapisuje, dlaczego. Otwórz książkę pokreśloną rok temu, a żółte linie wyglądają jak cudze wybory: widać, co było ważne, ale nie to, o czym wtedy myślano.

Notatka wypełnia tę lukę. Żeby ją napisać, trzeba zdecydować, co dany fragment dla Ciebie znaczy, a to już samo w sobie jest małym aktem zrozumienia. Zostawia też ślad, z którego możesz później skorzystać: pytanie do rozstrzygnięcia, argument do sprawdzenia, powiązanie z inną książką. Zakreślenia mówią, gdzie patrzeć. Notatki mówią, co tam znaleziono.

Nie znaczy to, że trzeba przestać zakreślać. Zaznaczaj swobodnie podczas lektury, a przy fragmentach, które naprawdę są ważne, dopisz linijkę od siebie.

Cytat i notatka to dwie różne rzeczy

Cytat to słowa autora, przepisane dokładnie, z numerem strony, żeby można było go znowu znaleźć. Notatka to Twoja myśl: co Ci ten fragment przypomniał, z czym się nie zgadzasz, co chcesz z nim zrobić. Należą do siebie, ale nie są tym samym, a mieszanie ich sprawia kłopoty.

Gdy oba zlewają się w jeden blok tekstu, po kilku miesiącach trudno odróżnić, które słowa były autora, a które Twoje. Można wtedy cytować siebie, jakby to była książka, albo źle zapamiętać, co autor naprawdę powiedział. Trzymaj je osobno i łącz każdą notatkę z cytatem, który ją wywołał.

Co zapisać w notatce

Większość notatek, które się przydają, należy do jednego z czterech rodzajów. Nie potrzeba wszystkich przy każdej książce; wybierz to, co przychodzi naturalnie.

Pytania

Dlaczego autor to zakłada? Co by się stało, gdyby się mylił? Pytanie to najbardziej użyteczna notatka, jaką możesz zostawić, bo kiedy do niej wracasz, każe Ci znowu pomyśleć, zamiast tylko przytakiwać.

Wątpliwości

Gdy coś wydaje się błędne, napisz to i wyjaśnij dlaczego. Spieranie się z książką to sposób traktowania jej poważnie, a argumenty, z którymi się spierano, zwykle zapamiętuje się najlepiej.

Powiązania

Jeśli jakaś idea przypomina Ci inną książkę, rozmowę albo Twoją pracę, zapisz to powiązanie. Idee połączone z innymi ideami łatwiej odnaleźć, i w pamięci, i na papierze.

Jedna linijka na rozdział

Na koniec każdego rozdziału napisz jedno zdanie: co się wydarzyło albo czego dowodził autor, tak jak opowiada się to znajomemu. Dwadzieścia takich zdań to streszczenie całej książki, które napisano samodzielnie.

Kiedy zapisywać: na bieżąco czy na koniec

Są dwa dobre momenty i służą różnym celom. Na bieżąco szybki znak i kilka słów łapią reakcję, póki jest świeża. Na koniec sesji kilka minut pisania zamienia te znaki w notatki, które za rok nadal będą miały sens.

Jeśli zatrzymywanie się, by pisać, wybija Cię z rytmu, zwłaszcza w powieści, po prostu zaznacz fragment i czytaj dalej. Gdy odłożysz książkę, przejrzyj zaznaczenia i dopisz zdanie do dwóch czy trzech, które wciąż są ważne. Reszta może zostać zwykłymi zakreśleniami.

Cokolwiek wybierzesz, pisz krótko. Notatka, którą naprawdę napiszesz, jest lepsza niż idealna, którą wciąż odkładasz.

Sposoby na książki papierowe, e-booki i audiobooki

Papier

Margines to najprostszy notes, jaki istnieje: kreska obok fragmentu, słowo albo pytanie przy nim. Jeśli wolisz nie pisać w książce, używaj małych karteczek samoprzylepnych i zostawiaj je wystające przy stronie. Fragmenty, które chcesz zachować po oddaniu książki do biblioteki, sfotografuj, a notatkę napisz, póki pamiętasz dlaczego.

E-booki

Na ekranie zakreślanie jest tak łatwe, że kusi, by zaznaczać wszystko. Większość czytników pozwala dodać notatkę do zakreślenia i po skończeniu wyeksportować lub udostępnić je wszystkie. Zrób to, skróć listę do fragmentów, które są ważne, i do każdego dopisz zdanie od siebie.

Audiobooki

Ręce masz często zajęte, więc niech będzie lekko. Dodaj zakładkę w danym momencie i krótką notatkę głosową lub tekstową: kilka słów wystarczy, żeby później wiedzieć, dlaczego się zatrzymano. Gdy następnym razem usiądziesz przy biurku, zamień najlepsze z nich w porządne notatki.

Beletrystyka i literatura faktu

W literaturze faktu opłaca się notować argumentację. Celuj w główne tezy autora i najlepsze dowody dla każdej z nich, a obok zapisuj swoje pytania i zastrzeżenia. Jeśli po skończeniu potrafisz streścić całość w kilku zdaniach, masz tę książkę.

Beletrystyka wymaga lżejszej ręki. Notuj imiona postaci, gdy się pojawiają, zdania, które Cię poruszyły, i momenty, do których chcesz wrócić. Na koniec napisz kilka zdań o tym, o czym książka była pod powierzchnią fabuły. To właśnie zechcesz pamiętać za rok, a nie kolejność wydarzeń.

Jak wracać do notatek

Notatki, do których nigdy się nie wraca, to pamiętnik, a nie pomoc dla pamięci. Dzień po skończeniu książki, zanim otworzysz notatki, spróbuj zapisać z pamięci jej trzy główne idee. Potem przeczytaj cytaty i notatki i sprawdź, co umknęło.

Wróć ponownie po tygodniu i po miesiącu, a potem jeszcze raz po roku. Za każdym razem najpierw przypominaj sobie, potem sprawdzaj. Więcej o tym, dlaczego to działa, w poradniku jak zapamiętać, co czytasz.

Pytania